ปริมาณซื้อขาย SET50 Futures & Options ย้อน 5 ปี: อ่านวัฏจักรวอลุ่ม TFEX ให้เป็น แล้วเปลี่ยนมันเป็นแผนการเรียน

เวลาใครถามว่า "ตอนนี้เรียนอนุพันธ์ยังทันไหม ตลาดไทยยังมีคนเทรดอยู่เหรอ" ผมไม่ตอบจากความรู้สึก — ผมเปิดตัวเลขปริมาณการซื้อขายจริงของ TFEX ย้อนหลังห้าปีให้ดู เพราะวอลุ่มคือสัญญาณชีพของตลาด: มันบอกว่าสภาพคล่องหนาแค่ไหน ต้นทุนเข้า-ออกแพงแค่ไหน และความสนใจของตลาดกำลังไหลไปทางไหน บทความนี้รวบตัวเลขทางการปี 2564–2569 ไว้ที่เดียว พร้อมโค้ด Python ให้คุณสร้างกราฟเองได้ทุกบรรทัด และปิดท้ายด้วยวิธีเปลี่ยนข้อมูลชุดนี้เป็นแผนการเรียนที่มีลำดับ — เนื้อหานี้เพื่อการศึกษา ไม่ใช่คำแนะนำการลงทุน

ทำไมต้องเริ่มจาก "วอลุ่ม" ไม่ใช่ราคา

คนส่วนใหญ่เปิดกราฟราคาเป็นอย่างแรก แต่คนทำงานสาย risk ถูกฝึกให้ดูโครงสร้างตลาดก่อน และวอลุ่มคือชั้นแรกของโครงสร้าง:

• สภาพคล่อง = ต้นทุนจริง — ตลาดที่มีสัญญาเปลี่ยนมือหลายแสนสัญญาต่อวัน bid-ask spread จะแคบ การเข้า-ออกสถานะไม่เจ็บตัวจาก slippage เท่าตลาดเงียบ
• วอลุ่มบอก regime — ช่วงตลาดผันผวนแรง วอลุ่มอนุพันธ์จะพุ่ง เพราะทั้งคน hedge และคนปรับพอร์ตต้องใช้เครื่องมือพร้อมกัน
• วอลุ่มคือข้อมูลที่ "โกหกยาก" — ราคาถูกตีความได้ร้อยแบบ แต่จำนวนสัญญาที่ซื้อขายจริงเป็นข้อเท็จจริงที่ตลาดประทับตราให้ทุกวัน

ถ้ายังไม่คุ้นว่า SET50 Index Futures ทำงานยังไง แนะนำอ่านพื้นฐาน SET50 Index Futures และ leverage ก่อน แล้วค่อยกลับมาอ่านตัวเลขชุดนี้ จะเห็นภาพชัดขึ้นมาก

ตัวเลขจริง 5 ปี: พีค → ขาลงสามปี → พลิกกลับ

นี่คือปริมาณการซื้อขายเฉลี่ยต่อวันของ TFEX จากรายงานทางการของตลาดหลักทรัพย์ฯ และ TFEX แต่ละปี (สินค้าหลักของตลาดคือกลุ่ม equity derivatives ซึ่ง press release ปี 2566 ของ TFEX ระบุว่ากินสัดส่วนถึง 83% ของปริมาณซื้อขายรวม โดยมี SET50 Futures/Options เป็นแกน):

ไล่เรื่องราวตามปี:

2564 — ปีทอง: MarketsWiki บันทึกว่า TFEX ซื้อขายรวม "135 million contracts traded, up 12.4 percent from 2020's 120 million" และติดอันดับ 25 ของ Futures Industry Association ในบรรดาตลาดอนุพันธ์ทั่วโลก

2565 — พีคของค่าเฉลี่ยรายวัน: รายงาน SET ระบุค่าเฉลี่ย 565,627 สัญญาต่อวัน (+0.9%) โดยแรงหลักมาจาก SET50 Index Futures

2566 — ตลาดรวมหด แต่ SET50 โตสวน: ค่าเฉลี่ยลดเหลือ 532,886 สัญญาต่อวัน (−5.8%) ทว่า press release ทางการของ TFEX ปีเดียวกันระบุชัดว่า "SET50 Options and SET50 Futures rose 14 percent and 13 percent, respectively" — สินค้าดัชนี SET50 แข็งแรงกว่าตลาดรวม และจำนวนบัญชีผู้ลงทุนเพิ่มขึ้น 10% เป็น 318,860 บัญชี ณ สิ้นปี (ปีนั้น TFEX ซื้อขายรวม 129 ล้านสัญญา หรือ 534,898 สัญญาต่อวันตามวิธีนับของ TFEX)

2567–2568 — ขาลงลึกสุด: ค่าเฉลี่ยไหลลง 483,772 (−9.2%) แล้วเหลือ 416,352 สัญญาต่อวัน (−13.9%) ตามลำดับ รายงานปี 2568 ชี้ว่าตัวฉุดหลักคือ Single Stock Futures และ SET50 Index Futures

2569 — พลิกกลับแรง: ไตรมาสแรกเฉลี่ย 613,979 สัญญาต่อวัน สูงกว่าค่าเฉลี่ยทั้งปี 2568 ถึง 47.47% (เดือนมีนาคมพีค 714,006 สัญญา/วัน +6.81% จากเดือนก่อน) โดยรายงานระบุว่าแรงหนุนมาจาก SET50 Index Futures และ SET50 Index Options และเมื่อรวมห้าเดือนแรก "ปริมาณการซื้อขายเฉลี่ยรายวันรวม อยู่ที่ 537,079 สัญญา เพิ่มขึ้น 22.7%" จากช่วงเดียวกันของปีก่อน — ผมสรุปข่าวรอบนี้แยกไว้ในข่าววอลุ่ม TFEX พลิกกลับปี 2569

ทำไมมันสำคัญกับเรา: ห้าปีนี้คือหนึ่งวัฏจักรเต็ม ๆ ของตลาดอนุพันธ์ — ขึ้นเพราะผันผวน ลงเพราะเงียบ แล้วกลับมาเพราะผันผวนอีกรอบ ใครที่เข้าใจว่าวอลุ่มเป็นวัฏจักร จะไม่ตกใจตอนตลาดเงียบ และไม่หลงตอนตลาดคึก

สามข้อสังเกตจากข้อมูล (ที่มีผลกับการวางแผนเรียน)

1) วอลุ่มตามความผันผวน ไม่ตามทิศทาง — ปีที่วอลุ่มพีคไม่ใช่ปีที่ตลาดขึ้นแรง แต่เป็นปีที่ตลาดสวิงแรง แปลว่าทักษะอนุพันธ์มีมูลค่าใช้งานสูงสุดในจังหวะที่คนส่วนใหญ่รู้สึกว่าตลาด "น่ากลัว" ที่สุด และเครื่องมือแบบ options ที่ขาดทุนจำกัดได้ตั้งแต่ออกแบบสถานะ (ดูกลยุทธ์ออปชัน SET50 แบบ risk-first) ถูกออกแบบมาเพื่อจังหวะแบบนี้โดยตรง

2) SET50 Options ยังเล็กแต่โตสวนตลาด — ตัวเลขปี 2566 (+14% สวนตลาดรวมที่หด) และการถูกยกเป็นตัวนำการฟื้นในไตรมาสแรกปี 2569 บอกว่าฐานผู้ใช้ options ไทยกำลังขยาย จากฐานที่ยังเล็กมากเมื่อเทียบกับ futures — ตลาดที่ยังเล็กแปลว่าคนที่เข้าใจมันจริง ๆ ยังมีน้อย ความรู้เชิงลึก (เช่น Greeks: delta gamma theta vega) จึงเป็นของหายากที่มีมูลค่า

3) ฐานผู้เล่นโตแม้ตลาดขาลง — บัญชีผู้ลงทุนที่เพิ่มขึ้น 10% ในปีที่วอลุ่มหด บอกว่าคนหน้าใหม่ทยอยเข้ามาเรื่อย ๆ ต่อให้ตลาดเงียบ คำถามคือคนกลุ่มนี้จะเข้ามาแบบ "รู้ว่ากำลังถืออะไร" หรือเข้ามาแบบเดาสุ่ม

ทำไมมันสำคัญกับเรา: ทั้งสามข้อชี้ทางเดียวกัน — ช่องว่างที่แท้จริงในตลาดนี้ไม่ใช่ "โอกาสทำกำไร" แต่คือ "ช่องว่างความรู้" และช่องว่างความรู้คือสิ่งที่ปิดได้ด้วยการเรียนอย่างมีลำดับ ไม่ต้องพึ่งดวง

ทำตามได้เลย: โค้ด Python วาดกราฟวอลุ่ม 5 ปีด้วยตัวเอง

ตามสไตล์ "ก็อปไปเลย" — โค้ดชุดนี้รันได้ทันที (ต้องมี matplotlib กับ pandas: pip install pandas matplotlib) ตัวเลขทุกตัวมาจากแหล่งทางการใน ## ที่มา ท้ายบทความ:

import pandas as pd
import matplotlib.pyplot as plt

# ADV = average daily volume (สัญญา/วัน) จากรายงานทางการ SET/TFEX
# 2564 รายงานเป็นยอดรวมทั้งปี (135,117,308 สัญญา) จึงแสดงเฉพาะ 2565-2569
data = {
    "ปี (พ.ศ.)": [2565, 2566, 2567, 2568, 2569],
    "adv": [565_627, 532_886, 483_772, 416_352, 537_079],
    "หมายเหตุ": [
        "ทั้งปี (พีคของรอบ)",
        "ทั้งปี",
        "ทั้งปี",
        "ทั้งปี (จุดต่ำสุดของรอบ)",
        "เฉลี่ย 5 เดือนแรก",
    ],
}
df = pd.DataFrame(data)
df["เปลี่ยนแปลง"] = (df["adv"].pct_change() * 100).round(1)

print(df.to_string(index=False))

fig, ax = plt.subplots(figsize=(9, 5))
colors = ["#888"] * 4 + ["#e8590c"]  # เน้นปีที่พลิกกลับ
ax.bar(df["ปี (พ.ศ.)"].astype(str), df["adv"], color=colors)
ax.set_title("TFEX average daily volume (contracts/day)")
ax.set_ylabel("contracts/day")
for i, v in enumerate(df["adv"]):
    ax.text(i, v, f"{v:,}", ha="center", va="bottom")
plt.tight_layout()
plt.savefig("tfex_adv_5yr.png", dpi=150)
print("saved: tfex_adv_5yr.png")

รันแล้วจะได้ทั้งตารางเปอร์เซ็นต์การเปลี่ยนแปลงและกราฟแท่งที่เห็นวัฏจักรชัด ๆ ใครใช้ Claude Code อยู่แล้ว ลองต่อยอดด้วย prompt นี้:

อ่านไฟล์ tfex_adv_5yr.png ไม่ต้อง — ใช้ตัวเลข ADV ใน script นี้
แล้วช่วยเพิ่ม: (1) เส้นค่าเฉลี่ย 5 ปี (2) annotation ปีที่วอลุ่มพีคและปีต่ำสุด
(3) export ตารางเป็น markdown สำหรับแปะใน Obsidian

ถ้าอยากไปไกลกว่ากราฟ — ดึงข้อมูลจริงจาก Settrade API มา backtest ต่อ ผมเขียนวิธีย้ายจาก AmiBroker/VBA ไป Python + Settrade API ไว้แล้ว รวมถึงการใช้ Claude Code ทำ backtest กลยุทธ์เทรดทั้ง workflow

เปลี่ยนข้อมูลเป็นแผนการเรียน: ลำดับที่ผมแนะนำ

ข้อมูลห้าปีบอกว่า "ตลาดกลับมามีชีวิต" — แต่การกระโดดเข้าตลาดโดยไม่มีลำดับการเรียนคือวิธีจ่ายค่าเทอมแพงที่สุด ลำดับที่สมเหตุสมผลจากมุมคนทำ model risk:

1. เข้าใจ futures ก่อน options — SET50 Index Futures คือรากของตระกูล ถ้าอ่าน leverage และ margin ไม่ขาด อย่าเพิ่งไป options
2. อ่าน payoff ให้เป็นก่อนคิดกลยุทธ์ — payoff diagram คือภาษากลางของ options ทุกกลยุทธ์สร้างจากมัน
3. รู้จักแรงกดดันของ Greeks — delta gamma theta vega บอกว่าสถานะของคุณ "เสียเงินเพราะอะไร" ได้ก่อนที่มันจะเสียจริง
4. เริ่มจากกลยุทธ์ขาดทุนจำกัด — กลยุทธ์ SET50 options แบบ risk-first เลือกเฉพาะโครงสร้างที่รู้ขาดทุนสูงสุดตั้งแต่วันแรก
5. ทดสอบด้วยข้อมูล ไม่ใช่ความจำ — backtest ด้วย Claude Code เพื่อให้ทุกความเชื่อผ่านการตรวจกับข้อมูลจริงก่อนใช้เงินจริง

ทั้งห้าขั้นเรียนได้โดยไม่ต้องมีสถานะในตลาดเลย — และนั่นคือวิธีที่ถูกต้อง: จ่ายด้วยเวลา ไม่ใช่จ่ายด้วยพอร์ต

ทำไมมันสำคัญกับเรา: จังหวะที่วอลุ่มกลับมา + ฐานผู้เล่นใหม่โต + ความรู้เชิงลึกยังหายาก = หน้าต่างที่การลงทุนเรียนให้ผลตอบแทนสูงสุด ไม่ใช่เพราะตลาดจะขึ้นหรือลง แต่เพราะทักษะนี้ใช้ได้ทุก regime

ภาพรวม

ห้าปีของวอลุ่ม TFEX คือวัฏจักรเต็มรอบ: พีคปี 2564–2565 → ขาลงสามปีติดจนเหลือ 416,352 สัญญา/วันในปี 2568 → พลิกกลับ +22.7% ในห้าเดือนแรกของปี 2569 โดยมี SET50 Futures และ Options เป็นตัวนำ สำหรับคนสาย finance/data ที่อยากได้ทักษะอนุพันธ์อย่างเป็นระบบ ตัวเลขชุดนี้คือคำตอบว่า "ทำไมต้องเรียนตอนนี้" — ตลาดจริงกลับมามีสภาพคล่องให้เรียนรู้ ขณะที่คู่แข่งด้านความรู้ยังน้อย เริ่มจากลำดับห้าขั้นข้างบนได้ฟรีทั้งหมด และถ้าอยากได้เส้นทางแบบจับมือทำครบทั้งระบบ ดูคอร์ส AI Quant Trading

เนื้อหานี้เพื่อการศึกษา ไม่ใช่คำแนะนำการลงทุน

ที่มา

• SET market report เดือนพฤษภาคม 2569 (Siam Business News)
• SET Market Report For March 2026 (Mondo Visione)
• SET market report for December and full-year 2025 (SET)
• SET Market Report For December And Full-Year 2024 (Mondo Visione)
• SET market report for December and full-year 2023 (ASEAN Exchanges)
• SET market report for December 2022 (ThaiPR)
• TFEX reports trading of 129 million contracts in 2023 (TFEX)
• Thailand Futures Exchange (MarketsWiki)